Pediatryczny Zespół Ekspertów ds Programu Szczepień Ochronnych
Zasady wykonywania szczepień
Szczepienia w chorobach przewlekłych
Program szczepień ochronnych
Profilaktyka zakażeń w stanach zaburzonej odporności
Bezpieczeństwo szczepień ochronnych
Ruchy antyszczepionkowe
Konsultacyjne poradnie szczepień
Kontakt
www.immunologia.czd.pl
Dla rodziców
Szczepienia w chorobach przewlekłych
Choroby układy moczowego
Jak wskazują obserwacje kliniczne, u dzieci szczepionych w okresie remisji przewlekłych chorób nerek nie
obserwuje się zaostrzeń po szczepieniu BCG i doustną szczepionką przeciw poliomyelitis. Szczepienia DTP u
dzieci z przewlekłym, izolowanym białkomoczem oraz szczepienia żywymi drobnoustrojami nie powodowały nasilenia
wydalania białka. Chwili obecnej przeciwwskazania zostały zawężone zaledwie do kilku chorób.
Przeciwwskazaniem do wszystkich szczepień pozostają nadal choroby o ostrym, gwałtownym przebiegu i zaostrzenie
przewlekłego procesu chorobowego w układzie moczowym. Nie zaleca się szczepień żywymi szczepionkami w
niektórych rodzajach kwasicy na podłożu zaburzeń immunologicznych.
Choroby układu pokarmowego
Szczepienia należy odroczyć w przypadku zaostrzenia procesu chorobowego. Szczepienie żywą, atenuowaną
szczepionką przeciw poliomyelitis jest przeciwwskazane w przewlekłej biegunce chlorowej oraz u niemowląt i
dzieci z zespołem krótkiego jelita.
Ostra biegunka nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia DTP i żywą, atenuowaną szczepionką przeciw
poliomyelitis. Jednakże w biegunce szczepienia przeciw poliomyelitis uważa się za nieefektywne i wg zaleceń
WHO kolejna dawka powinna być powtórzona tak szybko, jak tylko będzie to możliwe.
Choroby układu krążenia
Program szczepień ochronnych u dzieci z chorobami układu krążenia należy realizować w okresie wyrównania
wydolności układu krążenia. W przypadku gorączki reumatycznej z zajęciem mięśnia sercowego szczepienia należy
odroczyć do całkowitego ustąpienia zmian zapalnych. Ze względu na możliwość poważnych powikłań zakażeń
wirusowych u dzieci z chorobami układu krążenia szczególnie zalecone są szczepienia ochronne przeciw grypie i
odrze.
Choroby układu oddechowego
W przewlekłych chorobach układu oddechowego nie ma żadnych przeciwwskazań do realizacji pełnego programu
szczepień ochronnych. Istnieją szczególne wskazania do szczepień przeciwko grypie i bakteriom otoczkowym,
szczególnie Streptococcus pneumoniae. Okazały się one bardzo skuteczne u pacjentów z mukowiscydozą.
Choroby układu krwiotwórczego
Poza chorobami nowotworowymi wywodzącymi się z układu limforetikularnego, w pozostałej licznej grupie chorób
krwi nie ma przeciwwskazań do szczepień ochronnych żywymi drobnoustrojami oraz zabitymi szczepionkami.
Szczepienia są zalecane u chorych na hemofilię. Szczepienie żywymi szczepionkami przeciwko odrze, różyczce i
nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) powinno odbyć się nie wcześniej niż 5 miesięcy po transfuzji krwi i
preparatów krwiopochodnych.
Cukrzyca
W cukrzycy wyrównanej należy w całości realizować program szczepień. Zakażenia Streptococcus pneumoniae u tych
dzieci nie są częstsze niż w zdrowej populacji, ale przebieg choroby może być dramatyczny.
Choroby tkanki łącznej
W chorobach tkanki łącznej występują zaburzenia immunoregulacyjne, których nasilenie obserwuje się w okresie
zaostrzenia zmian chorobowych. W toczniu rumieniowatym uogólnionych komórki B występują w zwiększonej liczbie
i wykazują nadreaktywność. Jednocześnie obserwuje się zaburzenia odporności komórkowej. Pojawiają się
przeciwciała klasy IgG, skierowane przeciwko własnym i obcym antygenom. Pomimo wykazania poliklonalnej
odpowiedzi limfocytów B pierwotna odpowiedź poszczepienna jest u tych chorych odmienna. Niekiedy jest ona
obniżona, niekiedy podwyższona. Zależy to od typu zaburzeń układu odporności towarzyszących chorobie
zasadniczej oraz od stosowanej immunoterapii.
Wykonywanie szczepień w chorobach tkanki łącznej należy rozważyć w kontekście zagrożeń epidemicznych. Z jednej
strony bierze się pod uwagę ryzyko zachorowania na daną chorobę zakaźną, a z drugiej - ryzyko zaostrzenia
objawów choroby podstawowej. Wykonując szczepienia, należy brać pod uwagę, że ich skuteczność może być
obniżona. Wynika to zarówno z natury choroby, jak i ze stosowanego leczenia.
